9 снежня спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння МАКСІМА БАГДАНОВІЧА.
Максім Багдановіч – мастак яркага лірычнага даравання. “Яго лірыка, - пісаў бацька паэта Адам Ягоравіч, - ёсць гісторыя яго душэўных перажыванняў, маляўніча расказаных ім самім…”.
Максім Багдановіч – выдатны талент, яркі, самабытны, са сваім непаўторным голасам. Паэт памёр зусім маладым, на дваццаць шостым годзе жыцця. Але за свой кароткі век ён зрабіў шмат для развіцця і ўзбагачэння роднай літаратуры.
Хачу сёння спыніцца на адной з галоўных тэм яго творчасці.
ТЭМА РАДЗІМЫ У ТВОРЧАСЦІ МАКСІМА БАГДАНОВІЧА
Сэнс слова Радзіма знаходзіцца ў непарыўным адзінстве з такімі паняццямі, як зямля, на якой ты нарадзіўся, народ, які яе насяляе, яго гісторыя, культура, прырода. Таму з поўнай упэўненасцю можна сцвярджаць, што тэма Радзімы – адна з асноўных у творчасці Максіма Багдановіча.
Жывучы за межамі Радзімы, паэт вывучаў Беларусь у гутарках з бацькам, цёткамі, чытаў кнігі па гісторыі, фальклорныя зборнікі, этнаграфічныя працы.
Вельмі моцнае ўражанне зрабіла на Багдановіча наведванне Беларусі, Віленскага беларусскага музея, дзе ён пазнаёміўся з рукапісамі старажытных кніг, з узорамі старадаўняга ткацтва беларусаў.
Асабліва спадабаліся яму вытканыя з вялікім умельствам слуцкія паясы. На аснове матэрыялаў, стрыманых у час паездкі, М. Багдановіч напісаў цыкл твораў “Старая Беларусь”. Найбольш выдатны верш гэтага цыкла, пакладзены на музыку.
“Слуцкія ткачыхі”. Аўтар сілай паэтычнага ўяўлення ўзнавіў абставіны, у якіх ткаліся паясы. Для большай эмацыянальнай напружанасці М.Багдановіч увёў у верш маладых дзяўчат. Яны “дзявочыя забыўшы сны, свае шырокія тканіны на лад персідскі ткуць”. Чужыя персідскія ўзоры нялюбы іх сэрцу. Душа ткачых цягнецца на волю, да свайго, роднага, блізкага, дарагога ім:
Туды, дзе расцвіла вясна;
Дзе блішча збожжа ў яснай далі,
Сінеюць міла васількі…
Зачараваныя прыродай роднага краю, яны міжвольна ўносяць у тканіны красу сваёй роднай прыроды:
І тчэ, забыўшыся рука,
Заміж персідскага ўзору
Цвяток радзімы васілька.
“Цвяток радзімы васілька” становіцца абагульненым вобразам глыбокага патрыятычнага значэння. Гэта сімвал радзімы і любові да яе, да народнага мастацтва. І нішто – нават прыгонная праца – не можа прымусіць народ адрачыся ад свайго роднага, нацыянальнага, на чым грунтуецца яго духоўная культура. Такая галоўная думка гэтага твора.
Максіма Багдановіча заўсёды непакоіў гістарычны лёс беларускага народа. Вялікі сыноўні боль за свой народ гучыць у вершы “Народ, Беларускі Народ!..” Аўтар гаворыць пра яго забітасць і неадукаванасць, пра абкрадзенасць душы:
Народ, беларускі народ!
Ты цёмны, сляпы, быццам крот,
Табою ўсягды пагарджалі,
Цябе не пушчалі зярна
І душу тваю абакралі, -
У ёй нават мовы няма.
Высокае пачуццё патрыятызму, адданасць Радзіме жыве ў народзе. У вершы “Як Базыль у паходзе канаў…” у цэнтры ўвагі вобраз паміраючага на чужыне салдата. Яму балюча раставацца з жыццём. Але галоўны лірычны матыў верша – развітанне салдата з роднай зямлёй. У прачулых, поўных сардэчнага болю і пяшчоты развітальных зваротах яго выяўляецца душа сяляніна, хлебароба-працаўніка, чалавека-патрыёта адданага сына народа:
- Не пабачу я цябе, цёмны луг,
Поле чыстае, раздольнае!
Мне па вас ужо ніколі не хадзіць,
Мне зялёнай травы не касіць.
Апошняе прадсмяротнае слова салдата пасвечана самаму дарагому і любаму – Бацькаўшчыне:
- Гэй, чалом табе, чалом, Беларусь,
Уся староначка бяздольная!
Не забыў твой сын сваёй маці,
За цябе ў зямлі яму ляжаці.
У поглядах на будучыню беларускага народа М.Багдановіч быў аптымістам, верыў у адраджэнне роднага краю. Гэтая вера не пакідала паэта на працягу ўсяго яго кароткага, але непрастога і небясхмарнага жыцця, у самыя драматычныя перыяды, што перажывала краіна.
Пра адраджэнне Беларусі Багдановіч гаварыў у “Санеце”. Каму ж, як не яму, належыць першынства як бы новага адкрыцця Радзімы-браначкі, якая імкнецца наперад, да святла, адраджаецца з малога зернетка, што захавалася на працягу стагоддзяў і нарэшце ажыло:
Вось сімвал твой, забыты краю родны!
Зварушаны, нарэшце, дух народны,
Я верую, бясплодна не засне,
А ўперад рынецца, маўляў, крыніца,
Каторая магутна, гучна мкне,
Здалеўшы з глебы на прастор прабіцца.
У 1915 годзе, калі Беларусь была парэзана акопамі, поўнілася гулам кананады, калі дзясяткі тысяч людзе, ратуючыся ад вайны, сталі бежанцамі, М.Багдановіч напісаў:
Беларусь, твой народ дачакаецца,
Залацістага, яснага дня.
Паглядзі, як усход разгараецца,
Сколькі ў хмарках залётных агня…
Паэзія М.Багдановіча трывала ўвайшла ў свядомасць і культуру беларускага народа, стала яго каштоўным духоўным багаццем і застаецца ў яго нацыянальнай мастацкай скарбніцы вялікім прыкладам патрыятычнага служэння Радзіме. Яго вершы вучаць любіць сваю Радзіму, беражліва, паважліва ставіцца да яго гісторыі, культуры, прыроды, нараджаюць пачуццё веры ў свой народ, гонар за яго дзейнасць. Максім Багдановіч сумаваў, што не пакіне пасля сябе нашчадкаў. Яго нашчадкі – мы ўсе. І яго творы. Яго песні. Яго думкі.
САМЫ ПЕРШЫ ТВОР МАКСІМА БАГДАНОВІЧА - "МУЗЫКА"
Максім Багдановіч
Музыка
Жыў на свеце музыка. Многа хадзіў ён па зямлі ды ўсё граў на скрыпцы. I плакала ў яго руках скрыпка і такая была ў яго гранні нуда, што аж за сэрца хапала...
Плача скрыпка, льюць людзі слёзы, а музыка стаіць і выводзіць яшчэ жаласней, яшчэ нудней. I балела сэрца, і падступалі к вачам слёзы: так і ўдарыўся б груддзю аб зямлю ды ўсё слухаў бы музыку, усё плакаў бы па сваёй долі...
А бывала яшчэ й так, што музыка быццам вырастаў у вачах людзей і тады граў моцна, гучна: гудзяць струны, дзваніць рымка, бас, як гром, гудзіць і грозна будзіць ад сну і завець ён народ. I людзі падымалі апушчаныя голавы, і гневам вялікім блішчалі іх вочы.
Тады бляднелі і трасліся, як у ліхаманцы, і хаваліся ад страху, як тыя гадзюкі, усе крыўдзіцелі народу. Многа іх хацела купіць у музыкі скрыпку яго, але ён не прадаў яе нікому. I хадзіў ён далей меж бедным людам і граннем сваім будзіў ад цяжкага сну.
Але прыйшоў час, і музыкі не стала: злыя і сільныя людзі кінулі яго ў турму, і там скончылася жыццё яго... I тыя, што загубілі музыку, узялі яго скрыпку і пачалі самі граць на ёй народу.
Толькі іхняе гранне нічога людзям не сказала. «Добра граеце,— гаварылі ім,— ды ўсё не тое!» I ніхто не мог растлумачыць, чаму ад грання музыкі так моцна білася сэрца бедакоў. Ніхто не ведаў, што музыка ўсю душу сваю клаў у ігру. Душа яго знала ўсё тое гора, што бачыў ён па людзях; гэта гора грала на скрыпцы, гэта яно вадзіла смыкам па струнах; і ніводзін сыты не мог так граць, як грала народнае гора.
Прайшло шмат гадоў з таго часу. Скрыпка разбілася. Але памяць аб музыку не згінула з ім разам. I з-памеж таго народу, катораму ён калісь граў, выйдуць дзесяткі новых музыкаў і граннем сваім будуць будзіць людзей к свету, праўдзе, брацтву і свабодзе...
https://ok.ru/video/3171942599182МЕЖДУНАРОДНЫЙ ДЕНЬ ИНВАЛИДОВ (3 декабря)
Онлайн-урок доброты "От сердца к сердцу пусть идет доброта" Сегодня у нас онлайн-урок доброты на примерах героев притчей В.А.Сухомлинского.
Немного расскажу об авторе. В.А.Сухомлинский был Учителем с большой буквы. Учителем, мудрое слово которого и сегодня учит людей.
Больше двадцати лет В.А.Сухомлинский был директором Павлышской школы, обычной сельской школы, в которой учились деревенские ребята. За эти годы он поднял свою школу до уровня наилучшей в стране. Он научил, воспитал и выпустил в жизнь несколько поколений школьников. Любовь к детям – вот что было главным в его жизни. И свою главную книгу он так и назвал «Сердце отдаю детям»
Учиться в школе Сухомлинского было легко и интересно. Он даже придумал для нее специальное название - «Школа радости». Это значило, что учеба в такой школе должна давать ученику радость. Радость от полученных новых знаний, от общения с друзьями, учителями. Радость от сознания того, что из тебя вырастет Настоящий Человек.
Уроки проходили не всегда в классах, а и под открытым небом – в лесу или саду. Это были уроки воспитания любви к родному краю, к Родине. И характер будущего взрослого человека формировался в отношении ребенка к животным, уважении к родителям, соседям, учителям, товарищам.
В.Сухомлинский «Ров через дорогу»
Андрей и Нина, первоклассники, возвращались из школы. Дорогу им преградил ров. Пригрело солнце, растаял снег, по рву потекла вода.
Стремительно шумит поток. Стоят перед ним Андрей и Нина.
Вот мальчик перебежал через поток и стал на противоположном берегу. Оглянулся – и стыдно ему стало. Он в сапогах, а Нина в ботинках. Как же она перейдет?
«Ой, нехорошо я сделал, - подумал Андрей. – Как же я не увидел, что Нина в ботинках?»
Он перебрался назад и говорит: - Та я хотел узнать, глубоко ли, потому что переправляться будем вместе.
- Как? – удивилась Нина. – Я ж в ботинках.
- Садись мне на спину, - сказал Андрей. Нина села Андрею на спину, и он ее перенес.
В. Сухомлинский "Серебряный карбованец"
Отец дал Андрею серебряный карбованец и сказал: - Как будешь идти из школы домой, зайдешь в магазин, купишь сахар и масла.
Андрей положил карбованец в карман пиджака и забыл про него. На физкультуре, раздевшись, он кинул пиджак на траву, пока делал упражнения.
После уроков вспомнил, что надо зайти в магазин. Засунув руку в карман, а карбованца нет. Испугался Андрей, побледнел. Стоит, и не может слово произнести. Ребята спрашивают:
- Что с тобой, Андрей?
Рассказал мальчик о своем несчастье. Знали товарищи, что отец у него сердитый, будет бить.
- Поможем Андрею, - сказала Таня. – У кого есть деньги, давайте соберем карбованец!
Каждый полез в карман. Кто две, кто три, кто пять копеек нашел. Один только Степан сказал: - Пусть бережет деньги. Сам потерял – сам пусть и думает, что теперь делать. Не дам ни копейки. Сказал и пошел домой.
Пересчитали собранные деньги – 99 копеек. Пошли группой в магазин, купили масло и сахар.
Радостный возвращался Андрей домой.
На следующий день никто не захотел со Степаном сидеть. Он остался сам..
Степан пожаловался учительнице: - Почему со мной никто не хочет сидеть? – Спроси у товарищей, - ответила учительница.
В.Сухомлинский "Как слепому очки"
Возле школы живет старенькая бабушка. Дети решили сделать ей подарок. Нарвали в школьном саду яблок и понесли старушке. А яблоки были твердые и кислые, так как еще не доспели. Даже если бы и спелые как бы бабушка их ела, когда у нее нет зубов.
Как-то нетактично вышло! Дети как бы с добрых побуждений хотели порадовать, а для старушки это была не радость, а огорчение. Не подумали, кому и что дарят. Это все равно, что слепому подарить очки, а глухому – приемник
Быть добрым, сердечным человеком – это большое умение. Нужно видеть в человеке, который живет рядом с вами, его радости и горе. Понять о чем он думает с болью и про что с гордостью.
В жизни по-разному можно жить,
В горе можно и в радости,
Вовремя есть и вовремя пить
И вовремя делать неприятности .
А можно и так: пораньше встать
И, помышляя о чуде,
Руками горящее солнце достать
И подарить его людям.
С. Островский
Каков человек по душе и уму?
И что в нем за сердце бьется?
Порой можно просто судить по тому,
Как человек смеется.
У злых, у неискренних и у тех,
Чья совесть – сплошные пятна,
Как правило, грубый и резкий смех,
Фальшивый и неприятный.
И только у добрых людей всегда,
Наверно, во всей вселенной,
Смех, словно горной реки вода,
Чувств не скрывающий никогда –
Звонкий и откровенный.
Э. Асадов
Почему-то в XXI веке
Очень редко в людях встретишь доброту,
И даже в трудный час для человека
Его спокойно стороною обойдут.
Подумают: "Вам трудно?? Ну и ладно!
У меня своих полно забот!.."
Шагают мимо (лично мне досадно!..),
Будто в свой воды набрали рот.
А человек совсем уж впал в отчаяние,
Ему уже не мил и солнца свет.
Но вдруг, подняв глаза свои нечаянно,
Увидел доброты последний след,
Увидел помощи протянутую руку!
(неважно, что на тысячу - одна)
Покуда существует сердце друга,
Не будет умирать и доброта!
Автор не указан.
Добрых людей, как всегда, не хватает,
Добрых людей, как всегда, дефицит.
Добрых людей не всегда понимают,
Сердце у добрых сильнее болит.
Добрые – щедро больным помогают,
Добрые – дарят тепло и уют,
Добрые – в ногу со слабым шагают
И никакого спа-си-бо не ждут.
Автор: Генрих Акулов Отрадно, что сегодня возрождаются такие понятия, как «милосердие», «человечность», «доброта». Многие организации, отдельные граждане оказывают помощь домам престарелых, ветеранам, детским домам, домам малютки. Наши артисты, деятели театра и кино, дают благотворительные концерты в помощь этим заведениям. Говорят, если в человеке есть доброта, чуткость, доброжелательность, значит, человек состоялся. Человек, делающий другим добро, умеющий сопереживать, чувствует себя счастливым.
Будьте ласковыми и добрыми со своими старенькими бабушками и дедушками, внимательными и заботливыми сыновьями и дочерями. Проявляйте уважение и благодарность к своим учителям, коллегам и друзьям. Делая добро, не ждите похвалы. Доброта должна быть бескорыстна.
К этому дню в Козловской сельской библиотеке оформлена книжная выставка "Международный день инвалидов"
Приходите, берите, читайте!
Филиал "Козловская сельская библиотека" предлагает ответить на вопросы филворда "Научи своё сердце добру". Переходите по ссылке и отвечайте на вопросы. https://learningapps.org/watch?v=p4o9imo0521В Козловской сельской библиотеке оформлена книжная выставка "Зимних праздников круженье" На выставке вы найдете книги, рассказыв...
